رشد انرژی خورشیدی به آزمونی برای سودآوری تولیدکنندگان تبدیل شد!

رشد بازار و فشار بر تولیدکنندگان

رشد بازار انرژی خورشیدی در سال ۲۰۲۵ همچنان قابل‌توجه بود. گزارش «روندهای کاربرد فتوولتائیک ۲۰۲۶» از IEA PVPS نشان می‌دهد حدود ۶۹۰ گیگاوات ظرفیت جدید تولید برق خورشیدی در سال گذشته در جهان نصب شده و ظرفیت تجمعی این فناوری به ۲.۹۶ تراوات رسیده است. چین با نصب حدود ۴۱۵ گیگاوات ظرفیت جدید، نزدیک به ۶۰ درصد از ظرفیت اضافه‌شده در جهان را به خود اختصاص داده است. در عین حال، گزارش IEA PVPS از تداوم ظرفیت بالای تولید تجهیزات انرژی خورشیدی حکایت دارد؛ به این معنا که ظرفیت تولید موجود همچنان از میزان نصب سالانه بیشتر است. اگر رشد تقاضا برای جذب این ظرفیت کافی نباشد، رقابت میان تولیدکنندگان تشدید می‌شود و می‌تواند بر قیمت محصولات و سودآوری آنها فشار وارد کند.

شواهد مربوط به سال ۲۰۲۶ نیز از فشار مالی بر بخشی از تولیدکنندگان تجهیزات انرژی خورشیدی حکایت دارد. بلومبرگ گزارش داد سه تولیدکننده بزرگ تجهیزات خورشیدی چین در نیمه نخست سال زیان‌های سنگینی ثبت کرده‌اند؛ از جمله زیان خالص ۵.۱۲ میلیارد یوانی شرکت تونگ‌وی در برابر زیان ۴.۹۶ میلیارد یوانی در مدت مشابه سال قبل. گزارش بلومبرگ این وضعیت را در چارچوب ضعف تقاضا در بازار تجهیزات خورشیدی بررسی می‌کند، اما نمی‌توان آن را به کاهش تقاضای جهانی برای انرژی خورشیدی تعمیم داد. از سوی دیگر، رویترز گزارش داد صادرات تجهیزات خورشیدی چین در اوت ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۳۹ درصد کاهش یافته است. این چهارمین ماه متوالی کاهش صادرات بود و هم‌زمان با حذف تخفیف مالیاتی صادرات رخ داد؛ بنابراین، کاهش صادرات به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه‌ای از ضعف تقاضای جهانی تلقی شود.

تحلیل کارشناسان اقتصادی

داده‌های موجود نشان می‌دهد رشد انرژی خورشیدی و وضعیت مالی تولیدکنندگان تجهیزات خورشیدی را نباید یکسان در نظر گرفت. بازار جهانی در سال ۲۰۲۵ با نصب حدود ۶۹۰ گیگاوات ظرفیت جدید همچنان با سرعت بالایی توسعه یافته، اما هم‌زمان ظرفیت تولید تجهیزات نیز در سطح بالایی باقی مانده است. در چنین شرایطی، اگر رشد تقاضا نتواند متناسب با ظرفیت تولید افزایش یابد، رقابت میان سازندگان بیشتر می‌شود و می‌تواند قیمت محصولات و حاشیه سود آنها را تحت فشار قرار دهد. زیان ثبت‌شده توسط برخی تولیدکنندگان بزرگ چینی در نیمه نخست ۲۰۲۶ نیز نمونه‌ای از این فشار است، هرچند بلومبرگ این وضعیت را در چارچوب ضعف تقاضا در بازار تجهیزات خورشیدی بررسی می‌کند. بنابراین، این داده‌ها به معنای کاهش تقاضای جهانی برای انرژی خورشیدی نیست؛ بلکه نشان می‌دهد رشد بازار لزوماً به همان میزان به بهبود عملکرد مالی همه تولیدکنندگان تجهیزات منجر نمی‌شود.

در صنعت برق نیز توجه از صرف افزایش ظرفیت تولید به نحوه ادغام این ظرفیت در شبکه در حال گسترش است. در یک تحلیل منتشرشده در بخش Reuters Open Interest، رویترز گزارش داده است که ارزش واردات جهانی باتری‌های ذخیره‌سازی و تجهیزات شبکه ساخت چین در هفت ماه نخست ۲۰۲۶ به حدود ۷۵ میلیارد دلار رسیده که از ارزش واردات تجهیزات خورشیدی در همین دوره بیشتر بوده است. این مقایسه بر مبنای ارزش تجارت انجام شده و به‌تنهایی نشان‌دهنده تغییر مسیر سرمایه‌گذاری یا ظرفیت تولید نیست، اما اهمیت فزاینده زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و شبکه را در کنار توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نشان می‌دهد. در اسپانیا نیز، طبق گزارش رویترز، متوسط قیمت دریافتی تولیدکنندگان برق خورشیدی در نیمه نخست ۲۰۲۶ به ۲۹.۶۸ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت رسیده، در حالی که این رقم برای کل سال ۲۰۲۵، ۳۶.۳۹ یورو بوده است. این داده به اقتصاد تولید برق مربوط است و نباید با سودآوری سازندگان تجهیزات خورشیدی یکسان تلقی شود. در مجموع، توسعه ظرفیت انرژی خورشیدی همچنان ادامه دارد، اما سودآوری تولیدکنندگان تجهیزات، شرایط بازار برق و توان شبکه برای جذب این ظرفیت، به عوامل مهم‌تری در ارزیابی مسیر آینده این صنعت تبدیل شده‌اند. همچنین باید توجه داشت که داده‌های این گزارش مربوط به بازه‌های زمانی یکسانی نیستند: آمار صادرات چین مربوط به اوت، داده‌های قیمت برق اسپانیا مربوط به نیمه نخست سال و داده‌های تجارت باتری و تجهیزات شبکه مربوط به هفت ماه نخست ۲۰۲۶ است.

منبع اصلی:  Bloomberg ،  Reuters ، IEA PVPS
تنظیم و تحلیل: ریسک۲۴ - محدثه فضل اله زاده