وقتی یک معامله قانونی، برای بانک پرریسک می‌شود!
ماجرا از پیشنهاد FIFA برای بازطراحی ساختار تجاری خود آغاز شد؛ طرحی که ایجاد یک شرکت جدید برای مدیریت فعالیت‌های تجاری فوتبال و واگذاری بخشی از سهام آن به یک کنسرسیوم سرمایه‌گذاری را دنبال می‌کرد. JPMorgan نیز در این پروژه به‌عنوان مشاور مالی حضور داشت. اما طرح خیلی زود با مخالفت و نگرانی برخی نهادهای فوتبال اروپا مواجه شد؛ واکنش‌هایی که نشان داد یک معامله بزرگ، حتی اگر از منظر حقوقی قابل انجام باشد، می‌تواند در سطحی دیگر با مسئله‌ای جدی مواجه شود: اعتبار.
برای یک بانک بزرگ، حضور در چنین معاملاتی صرفاً به معنای دریافت کارمزد یا توسعه رابطه با یک مشتری نیست. نام بانک نیز در کنار معامله قرار می‌گیرد و همین نام می‌تواند بخشی از ارزش یا هزینه آن معامله باشد. اگر ذی‌نفعان احساس کنند بانک در تصمیمی بحث‌برانگیز نقش داشته است، فشار ناشی از آسیب به شهرت می‌تواند حتی زمانی ایجاد شود که هیچ تخلف قانونی رخ نداده باشد.
این همان نقطه‌ای است که ریسک شهرت از یک نگرانی درباره تصویر عمومی بانک، به یک مسئله اقتصادی و مالی تبدیل می‌شود. بانک باید علاوه بر پرسش‌هایی مانند «آیا معامله قانونی است؟» و «بازده آن چقدر است؟»، سؤال دشوارتری را نیز پاسخ دهد: اگر این معامله فردا در مرکز توجه رسانه‌ها قرار گیرد، هزینه احتمالی آن برای اعتبار بانک چقدر خواهد بود؟
اهمیت این مسئله پس از بحران مالی ۲۰۰۸ بیشتر شد و بانک‌های بزرگ سازوکارهای مشخص‌تری برای بررسی معاملات حساس ایجاد کردند. با این حال، ریسک شهرت یک ویژگی دارد که مدیریت آن را دشوار می‌کند: بانک می‌تواند ساختار معامله و ریسک‌های مالی آن را بررسی کند، اما نمی‌تواند با همان دقت، واکنش آینده بازار، مشتریان یا افکار عمومی را پیش‌بینی کند.
تحلیل کارشناسان اقتصادی
در مدیریت ریسک بانکی، آنچه ریسک شهرت را متفاوت می‌کند، نبود یک رابطه مشخص و قابل‌اندازه‌گیری میان یک رویداد و زیان مالی ناشی از آن است. احتمال نکول را می‌توان بر اساس داده‌های تاریخی تخمین زد؛ نیاز نقدینگی را می‌توان تحت سناریوهای مختلف آزمون کرد و زیان بازار را می‌توان با مدل‌های ارزش در معرض ریسک سنجید. اما اعتبار بانک به انتظارات و برداشت ذی‌نفعان وابسته است؛ متغیری که می‌تواند بسیار سریع‌تر از اعداد ترازنامه تغییر کند.
مسئله زمانی جدی می‌شود که این تغییر در اعتماد، به رفتار اقتصادی تبدیل شود. اگر مشتریان منابع خود را جابه‌جا کنند، طرف‌های معامله شرایط سخت‌تری مطالبه کنند یا سرمایه‌گذاران ریسک بیشتری برای تأمین مالی بانک در نظر بگیرند، یک شوک ناشی از آسیب به شهرت می‌تواند به فشار نقدینگی، افزایش هزینه تأمین مالی و تضعیف سودآوری منجر شود. کمیته بازل نیز بر همین سرایت تأکید دارد و ریسک شهرت را عاملی می‌داند که می‌تواند به ریسک‌های اعتباری، نقدینگی، بازار و حقوقی سرایت کند.
بنابراین، ارزش اقتصادی شهرت را نباید صرفاً در «تصویر برند» جست‌وجو کرد. اعتماد بخشی از سرمایه نامشهود بانک است؛ سرمایه‌ای که هزینه ساخت آن بالاست، اما تخریب آن می‌تواند بسیار سریع اتفاق بیفتد. از همین رو، ارزیابی یک معامله برای بانک دیگر نمی‌تواند فقط بر مبنای بازده و ریسک مالی انجام شود؛ هزینه احتمالی آسیب به اعتماد نیز باید وارد معادله شود.
در نهایت، پرسش کلیدی برای مدیران بانک ساده اما دشوار است: اگر یک معامله قانونی و سودآور باشد، اما احتمال آسیب به اعتبار بانک وجود داشته باشد، آیا بازده آن معامله هنوز ارزش پذیرش این ریسک را دارد؟ پاسخ به این سؤال، مرز میان مدیریت سنتی ریسک و مدیریت ریسک در بانکداری مدرن را مشخص می‌کند.
منبع اصلی: Financial Times
تنظیم و تحلیل: ریسک۲۴
