بوریتوی ۲۰ دلاری؛ نشانه‌ای از خستگی تورمی در اقتصاد آمریکا

بوریتوی ۲۰ دلاری؛ خستگی تورمی به زندگی آمریکایی‌ها رسید!

بحثی که در آمریکا بر سر قیمت ۲۰ دلاری یک بوریتو شکل گرفته، در ظاهر شاید فقط یک بحث درباره گران شدن غذای روزمره باشد، اما در واقع تصویری از مسئله‌ای بزرگ‌تر در اقتصاد آمریکا ارائه می‌دهد: تورم ممکن است کاهش پیدا کند، اما قیمت‌ها لزوماً به سطح قبلی بازنمی‌گردند. مقاله اخیر بلومبرگ این پدیده را نشانه‌ای از «خستگی تورمی» می‌داند؛ وضعیتی که در آن مصرف‌کنندگان پس از چند سال افزایش مداوم هزینه‌های زندگی، دیگر صرفاً به نرخ تورم توجه نمی‌کنند، بلکه نسبت به سطح بالای قیمت‌ها واکنش نشان می‌دهند.

آخرین داده‌های رسمی نشان می‌دهد شاخص قیمت مصرف‌کننده آمریکا در ژوئیه ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۳.۴ درصد افزایش یافته است. تورم هسته نیز که قیمت غذا و انرژی را کنار می‌گذارد، ۲.۵ درصد بوده است. در همین ماه، قیمت غذا نسبت به سال قبل ۳ درصد و قیمت غذا در رستوران‌ها و سایر مراکز عرضه غذا ۳.۴ درصد افزایش داشته است. بنابراین، اگرچه سرعت افزایش قیمت‌ها نسبت به دوره اوج تورم کاهش یافته، هزینه بسیاری از اقلامی که خانوارها به‌صورت روزمره خریداری می‌کنند همچنان در سطح بالایی قرار دارد.

این تفاوت میان «کاهش تورم» و «کاهش قیمت‌ها» کلید فهم ماجرای بوریتوی ۲۰ دلاری است. برای مثال، اگر قیمت یک محصول طی چند سال از ۱۰ دلار به ۲۰ دلار برسد و سپس قیمت آن فقط با سرعت اندکی افزایش پیدا کند، نرخ تورم کاهش یافته است؛ اما مصرف‌کننده همچنان باید ۲۰ دلار پرداخت کند. به همین دلیل، ممکن است شاخص‌های اقتصادی از کاهش فشار تورمی خبر دهند، در حالی که خانوارها همچنان احساس کنند زندگی روزمره گران شده است.

این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که رفتار مصرف‌کننده در اقتصاد آمریکا نقش بسیار بزرگی دارد. وقتی خانوارها احساس کنند قیمت‌ها بیش از توان درآمدی آنها افزایش یافته است، ممکن است خرید کالاهای غیرضروری را کاهش دهند، به گزینه‌های ارزان‌تر روی بیاورند یا مصرف خدماتی مانند رستوران‌ها را محدود کنند. در نتیجه، آنچه ابتدا به شکل نارضایتی از قیمت یک وعده غذا ظاهر می‌شود، می‌تواند در سطح گسترده‌تر به تغییر الگوی مصرف و کاهش تقاضا منجر شود.

از سوی دیگر، افزایش قیمت‌ها الزاماً به معنای افزایش سود شرکت‌ها نیست. شرکت‌ها در شرایط تورمی ممکن است قیمت محصولات خود را افزایش دهند، اما اگر افزایش قیمت باعث کاهش تقاضا شود، رشد درآمد می‌تواند با کاهش حجم فروش همراه شود. به همین دلیل، برای بازار سهام، پرسش مهم فقط این نیست که شرکت‌ها تا چه اندازه می‌توانند قیمت‌ها را افزایش دهند؛ بلکه این است که مصرف‌کننده تا چه زمانی حاضر است این قیمت‌ها را بپذیرد.

تحلیل کارشناسان اقتصادی

از دید کارشناسان، «خستگی تورمی» را باید بیشتر یک تغییر در رفتار اقتصادی خانوارها دانست تا یک شاخص مستقل اقتصادی. زمانی که مردم برای چند سال متوالی با افزایش قیمت مسکن، غذا، خدمات و سایر هزینه‌های زندگی مواجه می‌شوند، حساسیت آنها نسبت به قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کند. حتی اگر نرخ تورم بعداً کاهش یابد، تجربه افزایش قیمت‌های گذشته از بین نمی‌رود و همچنان بر تصمیم‌های خرید اثر می‌گذارد.

این موضوع برای بانک مرکزی آمریکا نیز اهمیت دارد. هدف سیاست پولی صرفاً کاهش سرعت رشد قیمت‌ها نیست؛ بلکه بازگرداندن تورم به سطح هدف بلندمدت ۲ درصد است. فدرال رزرو در بیانیه‌های اخیر خود تأکید کرده که تورم همچنان بالاتر از هدف ۲ درصدی قرار دارد و فشارهای ناشی از شوک‌های عرضه، به‌ویژه در بخش انرژی، همچنان یکی از عوامل مؤثر بر تورم است.

در چنین شرایطی، سیاست‌گذار با یک مسئله دوگانه مواجه است. از یک طرف، کاهش نرخ‌های بهره می‌تواند هزینه تأمین مالی خانوارها و شرکت‌ها را پایین بیاورد و از فعالیت اقتصادی حمایت کند؛ از طرف دیگر، اگر فشارهای قیمتی همچنان باقی مانده باشد، کاهش زودهنگام نرخ بهره می‌تواند روند بازگشت تورم به هدف را دشوارتر کند. بنابراین، احساس عمومی درباره گرانی به‌تنهایی مبنای تصمیم‌گیری بانک مرکزی نیست، اما رفتار مصرف‌کننده و تغییر تقاضا می‌تواند یکی از متغیرهای مهم در ارزیابی وضعیت اقتصاد باشد.

از منظر بازارهای مالی، خستگی تورمی یک پیام مهم دیگر نیز دارد. اگر مصرف‌کنندگان در برابر قیمت‌های بالاتر مقاومت کنند، شرکت‌هایی که قدرت قیمت‌گذاری کمتری دارند ممکن است برای حفظ فروش، حاشیه سود خود را کاهش دهند. در مقابل، شرکت‌هایی که برند قوی‌تر یا محصولات ضروری‌تری دارند، ممکن است بتوانند افزایش هزینه‌ها را راحت‌تر به مشتری منتقل کنند. بنابراین، استمرار تورم می‌تواند به تفاوت عملکرد میان صنایع و شرکت‌ها منجر شود.

در نهایت، داستان بوریتوی ۲۰ دلاری بیش از آنکه درباره قیمت یک غذای خاص باشد، درباره مرحله‌ای جدید از اقتصاد آمریکا است؛ مرحله‌ای که در آن مسئله اصلی دیگر فقط سرعت افزایش قیمت‌ها نیست، بلکه سطح قیمتی است که پس از سال‌ها تورم بالا در اقتصاد باقی مانده است. تورم می‌تواند کاهش یابد، اما تا زمانی که قیمت‌ها واقعاً پایین نیایند، فشار هزینه زندگی برای خانوارها از بین نمی‌رود.

از این منظر، «خستگی تورمی» می‌تواند به یکی از متغیرهای مهم برای ارزیابی مسیر اقتصاد آمریکا تبدیل شود؛ زیرا اگر نارضایتی از قیمت‌های بالا به کاهش مصرف منجر شود، اثر آن می‌تواند از سبد خرید خانوارها به درآمد شرکت‌ها، سودآوری بنگاه‌ها، سیاست پولی و در نهایت بازارهای مالی منتقل شود. ماجرای یک بوریتوی ۲۰ دلاری، در واقع نمونه‌ای کوچک از همین مسئله بزرگ‌تر است: اقتصاد ممکن است از تورم فاصله گرفته باشد، اما مصرف‌کننده هنوز از قیمت‌های تورمی خارج نشده است.

منبع اصلی: Bloomberg
تنظیم و تحلیل: ریسک۲۴