طلا دیگر فقط پناهگاه تورمی نیست؛ تغییر نقش فلز زرد در ذخایر جهانی

طلا دیگر فقط پناهگاه تورمی نیست؟

طلا در سال ۲۰۲۶ وارد مرحله‌ای متفاوت از روند صعودی خود شده است. قیمت این فلز در مقطعی از ۵۰۰۰ دلار به ازای هر اونس عبور کرد؛ در حالی که تورم آمریکا نسبت به اوج پس از همه‌گیری کاهش یافته است. این شرایط نشان می‌دهد که رشد قیمت طلا را نمی‌توان تنها با نگرانی‌های تورمی توضیح داد و عوامل دیگری مانند تقاضای سرمایه‌گذاری و خرید بانک‌های مرکزی نیز در این روند نقش دارند.

گزارش اخیر Forbes نیز بر تغییر نقش طلا در بازارهای جهانی تمرکز دارد. داده‌های شورای جهانی طلا نشان می‌دهد بانک‌های مرکزی و سایر نهادهای رسمی در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ حدود ۲۸۹ تن طلا خریداری کرده‌اند که ۶۲ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است. این میزان، بالاترین خرید ثبت‌شده برای یک سه‌ماهه دوم محسوب می‌شود. با این حال، مجموع خرید در نیمه نخست سال به ۳۴۵ تن رسید که پایین‌ترین سطح برای یک نیمه نخست از سال ۲۰۲۲ تاکنون بوده است.

روند خرید در ماه‌های اخیر نیز ادامه داشته است. بر اساس آخرین داده‌های شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی و سایر نهادهای رسمی در ژوئیه به‌طور خالص ۲۳ تن به ذخایر طلای خود اضافه کردند. چین با ۲۰ تن و لهستان با ۸ تن در میان خریداران اصلی این ماه قرار داشتند. خرید چین نیز در ماه‌های اخیر افزایش یافته و این کشور از ماه مه خریدهای ماهانه دورقمی ثبت کرده است.

چشم‌انداز بانک‌های مرکزی نیز نشان می‌دهد تقاضا برای طلا ممکن است در کوتاه‌مدت کاهش محسوسی نداشته باشد. در نظرسنجی سال ۲۰۲۶ شورای جهانی طلا، ۸۹ درصد پاسخ‌دهندگان انتظار دارند ذخایر طلای بانک‌های مرکزی جهان طی ۱۲ ماه آینده افزایش یابد. همچنین ۴۵ درصد اعلام کرده‌اند که قصد دارند ذخایر طلای مؤسسه خود را افزایش دهند؛ بالاترین سهم ثبت‌شده در تاریخ این نظرسنجی.

تحلیل کارشناسان اقتصادی

افزایش تقاضای رسمی برای طلا را می‌توان بخشی از روند گسترده‌تر تنوع‌بخشی ذخایر دانست. بانک‌های مرکزی در کنار عواملی مانند حفظ ارزش بلندمدت و عملکرد طلا در دوره‌های بحران، موضوعاتی مانند مدیریت ریسک و تنوع‌بخشی سبد ذخایر را نیز در تصمیم‌های خود مورد توجه قرار می‌دهند. در چنین شرایطی، طلا می‌تواند در کنار ارزها و اوراق بدهی، نقش مهمی در مدیریت ذخایر رسمی داشته باشد.

با این حال، رشد قیمت طلا را نباید صرفاً به خرید بانک‌های مرکزی نسبت داد. بر اساس تحلیل فدرال رزرو، افزایش تقاضای سرمایه‌گذاران خصوصی، به‌ویژه ورود سرمایه به صندوق‌های قابل معامله با پشتوانه طلا (ETF)، از اواخر سال ۲۰۲۴ نقش مهمی در افزایش قیمت این فلز داشته است. بنابراین، افزایش خرید رسمی تنها یکی از عوامل مؤثر بر روند قیمت طلاست و نمی‌تواند به‌تنهایی تمام ابعاد این حرکت را توضیح دهد.

فدرال رزرو همچنین درباره مقایسه ارزش ذخایر طلای جهان با اوراق خزانه آمریکا رویکرد محتاطانه‌ای دارد. افزایش ارزش ذخایر طلا تا حد زیادی تحت تأثیر رشد قیمت این فلز بوده و وجود ذخایر تاریخی قابل‌توجه در کشورهایی مانند آمریکا، آلمان، فرانسه و ایتالیا نیز در این محاسبات اثرگذار است. بنابراین، افزایش ارزش طلای موجود در ذخایر جهانی را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه جایگزینی طلا با اوراق خزانه یا تغییر کامل ساختار ذخایر بین‌المللی دانست.

صندوق بین‌المللی پول نیز بر همین پیچیدگی تأکید دارد. طلا از ریسک اعتباری پایینی برخوردار است و می‌تواند به تنوع‌بخشی ذخایر کمک کند، اما دارایی بدون ریسک نیست؛ زیرا قیمت آن می‌تواند نوسان قابل‌توجهی داشته باشد و برخلاف اوراق بدهی، درآمد دوره‌ای ایجاد نمی‌کند. از این رو، افزایش سهم طلا بیشتر باید به‌عنوان بخشی از یک استراتژی جامع مدیریت ذخایر دیده شود، نه جایگزینی ساده برای سایر دارایی‌ها.

در مجموع، داستان طلا در سال ۲۰۲۶ تنها به رکوردهای قیمتی محدود نمی‌شود. افزایش خرید بانک‌های مرکزی، تقاضای سرمایه‌گذاران و توجه بیشتر به تنوع‌بخشی ذخایر نشان می‌دهد نقش طلا در نظام مالی جهانی در حال پررنگ‌تر شدن است. با این حال، شواهد موجود هنوز برای نتیجه‌گیری درباره جایگزینی گسترده طلا با دلار یا اوراق خزانه کافی نیست. آینده این روند به عواملی مانند نرخ‌های بهره، مسیر دلار، شرایط اقتصاد جهانی، ریسک‌های ژئوپلیتیک و سیاست مدیریت ذخایر بانک‌های مرکزی بستگی خواهد داشت.

منبع اصلی: Forbes، World Gold Council، Federal Reserve
تنظیم و تحلیل: ریسک۲۴