گسترش فعالیت بلک‌استون در بازار خلیج فارس
استیو شوارتزمن، مدیرعامل و بنیان‌گذار بلک‌استون، اعلام کرده است که این شرکت قصد دارد دارایی‌های تحت مدیریت خود در خلیج فارس را تا پایان دهه جاری به سه تا چهار برابر سطح فعلی افزایش دهد. به گفته او، بلک‌استون طی ۱۲ ماه گذشته بیش از هر دوره دیگری در تاریخ فعالیت خود در این منطقه سرمایه‌گذاری کرده است. بااین‌حال، رقم دقیق دارایی‌های تحت مدیریت این شرکت در خلیج فارس اعلام نشده است.
سرمایه‌گذاری‌های اخیر بلک‌استون در منطقه، حوزه‌هایی مانند انرژی و زیرساخت دیجیتال را شامل می‌شود. این شرکت در ژوئیه ۲۰۲۶، در کنسرسیومی با بروکفیلد و کی‌کی‌آر، در قرارداد ۱۶ میلیارد دلاری مربوط به شبکه خطوط لوله نفت کویت مشارکت کرد. همچنین، در ۲۶ مارس ۲۰۲۶ اعلام شد صندوق‌های تحت مدیریت بلک‌استون ۲۵۰ میلیون دلار در شرکت Advanced Digital Gaming Technology (ADGT) سرمایه‌گذاری کرده‌اند. این شرکت مستقر در ابوظبی در حوزه فناوری پرداخت و تحلیل داده فعالیت می‌کند و زیرساخت‌هایی برای بازارهای دیجیتال تحت نظارت فراهم می‌آورد. از دیگر اقدامات این مجموعه، همکاری AirTrunk، شرکت فعال در حوزه مراکز داده و تحت حمایت بلک‌استون، با شرکت Humain عربستان برای توسعه یک مجموعه مرکز داده با سرمایه‌گذاری اولیه حدود ۳ میلیارد دلار است. این همکاری در اکتبر ۲۰۲۵ اعلام شد.
در معامله کویت، مالکیت شبکه خطوط لوله و کنترل عملیاتی آن همچنان در اختیار شرکت نفت کویت باقی می‌ماند. برای اجرای قرارداد، شرکت مشترکی تشکیل می‌شود که ۵۱ درصد سهام آن متعلق به شرکت نفت کویت و ۴۹ درصد متعلق به کنسرسیوم بلک‌استون، بروکفیلد و کی‌کی‌آر خواهد بود. بر اساس قرارداد اجاره و اجاره مجدد ۲۰.۵ ساله، شرکت مشترک حقوق استفاده از شبکه را دریافت می‌کند و سپس آن را برای بهره‌برداری و نگهداری در اختیار شرکت نفت کویت قرار می‌دهد. در مقابل، تعرفه‌ای متناسب با حجم انتقال از این شرکت دریافت خواهد کرد.
چشم‌انداز تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی
افزایش حضور سرمایه‌گذاران بین‌المللی در خلیج فارس با نیاز کشورهای منطقه به منابع مالی برای توسعه زیرساخت‌های انرژی، حمل‌ونقل و فناوری همراه است. بر اساس گزارش آنکتاد، ورود سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۲۵ با رشد ۱۸ درصدی به حدود ۹۹ میلیارد دلار رسید که بالاترین رقم طی یک دهه بود. بااین‌حال، شاخص‌های مقدماتی نیمه نخست سال ۲۰۲۶ از تضعیف فعالیت سرمایه‌گذاری حکایت دارند و آنکتاد بحران تنگه هرمز را یکی از عوامل فشار بر این روند معرفی کرده است.
برآورد HSBC نشان می‌دهد در منطقه MENAT، شامل خاورمیانه، شمال آفریقا و ترکیه، حدود ۱.۴ تریلیون دلار پروژه زیرساختی برنامه‌ریزی‌شده اما فاقد قرارداد اجرایی وجود دارد. از این میزان، ۸۷۲ میلیارد دلار به بسته‌های مشخص پروژه‌ای مربوط است. به برآورد این بانک، در صورت واگذاری قراردادهای این بسته‌ها، حدود ۳۹۰ میلیارد دلار از آن‌ها احتمالاً به تأمین مالی شخص ثالث نیاز خواهد داشت. همچنین، پروژه‌هایی به ارزش ۱۴۹ تا ۱۹۷ میلیارد دلار ممکن است طی پنج سال آینده وارد مرحله تأمین مالی شوند. نظرسنجی HSBC از ۸۱۸ سرمایه‌گذار نهادی در ۱۶ بازار نیز نشان می‌دهد ۹۷ درصد پاسخ‌دهندگان انتظار دارند سرمایه‌گذاری زیرساختی در منطقه MENAT تا سال ۲۰۳۰ افزایش یابد.
تحلیل اقتصادی
افزایش مشارکت سرمایه‌گذاران بین‌المللی در زیرساخت‌های خلیج فارس، بخشی از تغییر ساختار تأمین مالی در این منطقه است. دولت‌ها در کنار درآمدهای انرژی و منابع صندوق‌های ثروت ملی، به‌دنبال استفاده از سرمایه و تخصص بخش خصوصی برای اجرای پروژه‌های بزرگ هستند. یکی از روش‌های تأمین مالی در این مسیر، بازیافت دارایی‌ها (Asset Recycling) است؛ رویکردی که در آن دولت با واگذاری حقوق بهره‌برداری یا منافع اقتصادی دارایی‌های موجود، منابع لازم برای سرمایه‌گذاری‌های جدید را فراهم می‌کند. این روش لزوماً وابستگی پروژه‌ها به دولت را کاهش نمی‌دهد، بلکه شیوه تأمین مالی و توزیع ریسک میان بخش عمومی و سرمایه‌گذاران را تغییر می‌دهد.
جذابیت چنین پروژه‌هایی برای سرمایه‌گذاران به پایداری جریان نقدی، اعتبار طرف قرارداد و بازده متناسب با ریسک بستگی دارد. در معامله خطوط لوله کویت، برای مثال، توانایی و تعهد شرکت نفت کویت در پرداخت تعرفه‌های قراردادی اهمیت دارد. همچنین، با وجود پیوند ارزی بسیاری از کشورهای شورای همکاری با دلار، تفاوت میان ارز درآمدها، هزینه‌ها و منابع تأمین مالی همچنان می‌تواند بر بازده سرمایه‌گذاری اثر بگذارد.
بااین‌حال، وجود پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده یا ظرفیت بالقوه تأمین مالی به معنای ورود قطعی سرمایه نیست. تنش‌های ژئوپلیتیکی، افزایش هزینه‌ها و تأخیر در اجرا می‌توانند مانع تبدیل این ظرفیت به سرمایه‌گذاری واقعی شوند. از سوی دیگر، محدوده جغرافیایی آمارهای مورد استفاده یکسان نیست: هدف بلک‌استون به بازار خلیج فارس مربوط می‌شود، آمار آنکتاد کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را پوشش می‌دهد و برآورد HSBC منطقه گسترده‌تر MENAT، شامل خاورمیانه، شمال آفریقا و ترکیه را در بر می‌گیرد. بنابراین، این ارقام را نمی‌توان مستقیماً با یکدیگر مقایسه کرد. در نهایت، جذب سرمایه به کیفیت پروژه‌ها، شفافیت قراردادها و تناسب بازده مورد انتظار با ریسک سرمایه‌گذاری بستگی دارد.
منابع اصلی: Blackstone ، The National ، HSBC ، UNCTAD
تنظیم و تحلیل: ریسک۲۴ - محدثه فضل اله زاده
