جزئیات سرمایه‌گذاری و ساختار صندوق
بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا (AIIB) در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که ۵۰ میلیون دلار به صندوق «TPG Rise Climate Global South Initiative Fund» اختصاص می‌دهد. همچنین، امکان سرمایه‌گذاری مشترک تا سقف ۵۰ میلیون دلار دیگر در پروژه‌های این صندوق وجود دارد. به این ترتیب، مجموع مشارکت بالقوه بانک به ۱۰۰ میلیون دلار می‌رسد؛ با این حال، مبلغ دوم قطعی نیست و تأمین آن تضمین‌شده نیست. هدف این همکاری، تأمین مالی پروژه‌های مرتبط با تغییرات اقلیمی در اقتصادهای نوظهور و درحال‌توسعه است.
بر اساس صفحه رسمی پروژه در وب‌سایت بانک، اندازه هدف این صندوق یک میلیارد دلار اعلام شده است. این صندوق در کنار صندوق «TPG Rise Climate II» و با همکاری شرکت «ALTÉRRA» فعالیت می‌کند. تمرکز جغرافیایی آن عمدتاً بر هند، جنوب شرق آسیا، خاورمیانه و آفریقاست. طبق اطلاعات منتشرشده در صفحه پروژه، حدود ۷۰ درصد سرمایه‌گذاری‌ها برای آسیا و ۳۰ درصد برای مناطق خارج از آسیا در نظر گرفته شده است.
حوزه‌های سرمایه‌گذاری و جذب سرمایه خصوصی
این صندوق در حوزه‌هایی مانند گذار انرژی، حمل‌ونقل سبز، سوخت‌های پایدار، مواد و محصولات پایدار، راهکارهای مرتبط با کربن و سازگاری با تغییرات اقلیمی سرمایه‌گذاری می‌کند. این حوزه‌ها می‌توانند توسعه زیرساخت‌ها و فناوری‌های کم‌انتشار و راهکارهایی برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی را دربر بگیرند.
مشارکت بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا در کنار مدیر صندوق و دیگر سرمایه‌گذاران، با هدف کمک به تأمین مالی پروژه‌های اقلیمی و جذب منابع بیشتر از بخش خصوصی انجام می‌شود. این رویکرد با هدف‌گذاری بانک برای اختصاص نیمی از تأمین مالی سالانه خود به فعالیت‌های معطوف به بخش خصوصی تا سال ۲۰۳۰ هم‌راستاست. با این حال، میزان اثرگذاری این سرمایه‌گذاری به منابعی که در نهایت جذب می‌شود و پیشرفت پروژه‌های انتخاب‌شده بستگی دارد.
مدیریت ریسک‌های زیست‌محیطی و اجتماعی
در چارچوب این پروژه، سرمایه‌گذاری در استخراج و حمل‌ونقل زغال‌سنگ، نیروگاه‌های زغال‌سنگی و زیرساخت‌هایی که به‌طور اختصاصی به این فعالیت‌ها مرتبط‌اند، مجاز نیست. همچنین، پروژه‌های زیرمجموعه‌ای که در دسته «الف» از طبقه‌بندی ریسک‌های زیست‌محیطی و اجتماعی قرار می‌گیرند، از تأمین مالی کنار گذاشته شده‌اند. مسئولیت انتخاب، ارزیابی، تصویب و پایش پروژه‌های واجد شرایط بر عهده مدیر صندوق است و این فرایند باید با الزامات بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا مطابقت داشته باشد.
بر اساس صفحه رسمی پروژه، نظام مدیریت زیست‌محیطی و اجتماعی صندوق باید فرایندهایی برای شناسایی و طبقه‌بندی ریسک‌ها، بررسی پیامدهای احتمالی، انجام ارزیابی‌های لازم و تدوین برنامه‌های کنترلی داشته باشد. در بررسی اولیه بانک، اصلاحاتی در زمینه طبقه‌بندی ریسک، انتشار اطلاعات و گزارش‌دهی پیش از نخستین فراخوان سرمایه ضروری تشخیص داده شده بود. اطلاعات منتشرشده در این صفحه به‌تنهایی تأیید نمی‌کند که تمام این اصلاحات انجام شده‌اند.
مدیر صندوق موظف است گزارش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی را سالانه به بانک ارائه کند و برای فعالیت‌های پرریسک‌تر، گزارش‌دهی هر شش ماه یک‌بار در نظر گرفته شده است. بانک نیز از طریق بررسی گزارش‌ها و اطلاعات منتشرشده و بازدید از برخی فعالیت‌های پرریسک، اجرای الزامات را پیگیری می‌کند. افزون بر این، طبق اطلاعات صفحه پروژه، بانک می‌تواند در صورت رعایت‌نشدن الزامات مربوط، از مشارکت در تأمین مالی یک پروژه زیرمجموعه کناره‌گیری کند.
اطلاعات منتشرشده و ابهام‌های باقی‌مانده
صفحه رسمی پروژه، هدف یک میلیارد دلاری صندوق را مشخص می‌کند، اما اطلاعات منتشرشده جزئیات کاملی درباره سایر سرمایه‌گذاران یا زمان نهایی‌شدن جذب سرمایه ارائه نمی‌دهد. همچنین، سقف ۵۰ میلیون دلاری سرمایه‌گذاری مشترک بانک، مبلغی احتمالی است و نباید به‌عنوان سرمایه‌ای تعهدشده در نظر گرفته شود. بنابراین، برای ارزیابی ابعاد مالی این همکاری باید میان مبلغ ۵۰ میلیون دلاری اختصاص‌یافته از سوی بانک، سرمایه‌گذاری مشترک احتمالی و اندازه هدف صندوق تمایز قائل شد.
تحلیل اقتصادی
مشارکت بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا می‌تواند به تأمین مالی پروژه‌های اقلیمی و جذب سرمایه بیشتر از بخش خصوصی کمک کند. حضور یک بانک توسعه‌ای در کنار سرمایه‌گذاران خصوصی، به‌ویژه در بازارهای نوظهور که تأمین مالی بلندمدت با چالش‌هایی همراه است، می‌تواند منابع بیشتری را برای اجرای این پروژه‌ها فراهم کند. با این حال، اثرگذاری نهایی این همکاری به میزان سرمایه جذب‌شده و نحوه پیشرفت و اجرای پروژه‌ها بستگی خواهد داشت.
از سوی دیگر، محدودیت‌های سرمایه‌گذاری و الزامات زیست‌محیطی و اجتماعی، چارچوبی برای شناسایی و کنترل پیامدهای نامطلوب پروژه‌ها فراهم می‌کنند. اثربخشی این الزامات به کیفیت ارزیابی اولیه، اجرای برنامه‌های کنترلی و نظارت مستمر وابسته است. در نتیجه، ارزیابی این همکاری تنها به مبلغ اعلام‌شده محدود نمی‌شود؛ میزان سرمایه جذب‌شده، پیشرفت پروژه‌ها و کیفیت مدیریت ریسک‌های زیست‌محیطی و اجتماعی نیز در سنجش نتایج آن اهمیت دارند.
منابع اصلی: Asian Infrastructure Investment Bank ، KnowESG
تنظیم و تحلیل: ریسک۲۴ - محدثه فضل اله زاده
