موتور رشد آسیا در حال تغییر است
آسیا همچنان یکی از مهم‌ترین موتورهای رشد اقتصاد جهان است، اما شرایطی که رشد سریع آن را در دهه‌های گذشته ممکن کرد، در حال تغییر است. صندوق بین‌المللی پول می‌گوید تکه‌تکه‌شدن تجارت جهانی، نگرانی درباره امنیت انرژی، پیرشدن جمعیت و دشوارتر شدن دستیابی به رشد بهره‌وری، محیط اقتصادی آینده منطقه را متفاوت کرده است. بر اساس پیش‌بینی منتشرشده در گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی IMF در آوریل ۲۰۲۶، رشد آسیا از حدود ۵ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۴.۴ درصد در سال ۲۰۲۶ و ۴.۲ درصد در سال ۲۰۲۷ کاهش می‌یابد. این برآورد در شرایطی ارائه شد که جنگ در خاورمیانه و شوک انرژی ناشی از آن، چشم‌انداز اقتصاد آسیا را تحت تأثیر قرار داده بود؛ بنابراین این ارقام باید در چارچوب زمان انتشار خود تفسیر شوند.
با این حال، محور اصلی بررسی جدید IMF صرفاً کاهش نرخ رشد نیست، بلکه تغییر تدریجی منابع رشد در آسیاست. مقاله «داستان رشد بعدی آسیا» که در سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، کل منطقه را از چین و هند تا اقتصادهای جنوب‌شرق آسیا دربرمی‌گیرد، اما بخش قابل‌توجهی از بحث خود را از دریچه اقتصادهای جنوب‌شرق آسیا دنبال می‌کند. در این نگاه، هوش مصنوعی، دیجیتالی‌شدن و تعمیق همکاری منطقه‌ای می‌توانند مسیرهای تازه‌ای برای رشد ایجاد کنند. اقتصادهای جوان‌تر همچنان می‌توانند از افزایش نیروی کار بهره ببرند، در حالی که اقتصادهای پیرتر مانند ژاپن و کره می‌توانند از فناوری برای کاهش بخشی از فشار ناشی از کاهش نیروی کار استفاده کنند.
اما فناوری به‌تنهایی تضمین‌کننده رشد پایدار نیست. IMF تأکید می‌کند که رشد اقتصادی زمانی اهمیت دارد که به فرصت‌های شغلی بهتر و تحرک اجتماعی تبدیل شود. در بخش‌هایی از آسیا، به‌ویژه میان جوانان، فاصله میان رشد اقتصادی و تجربه واقعی بازار کار همچنان یک چالش است. این مسئله در اقتصادهایی که سهم قابل‌توجهی از نیروی کار آنها در بخش غیررسمی فعالیت می‌کنند نیز اهمیت بیشتری دارد؛ جایی که استفاده از فناوری می‌تواند به بهبود بهره‌وری و شرایط فعالیت اقتصادی کمک کند، اما سیاست‌گذاری نیز باید متناسب با ویژگی‌های این بخش طراحی شود.
تحول موردنظر IMF تنها به اقتصاد واقعی محدود نمی‌شود و نظام مالی منطقه را نیز دربرمی‌گیرد. استفاده بیشتر از ارزهای محلی در تسویه تجارت، گسترش پرداخت‌های دیجیتال و شکل‌های جدید تأمین مالی مانند تأمین مالی توکن‌شده، بخشی از روندی هستند که می‌تواند ساختار مالی آسیا را تغییر دهد. این تحولات در عین ایجاد امکان برای پرداخت‌های سریع‌تر و ارزان‌تر، به چارچوب‌های نظارتی و حفاظتی جدید نیاز دارند تا ریسک‌هایی مانند تقلب، اختلالات عملیاتی و آسیب‌پذیری‌های مالی کنترل شوند.
تحلیل کارشناسان اقتصادی
آنچه در بررسی IMF اهمیت دارد، معرفی هوش مصنوعی به‌عنوان یک فناوری جدید نیست؛ مسئله اصلی، تغییر تدریجی منابع رشد در آسیاست. مدل رشدی که برای سال‌ها بر تجارت، ادغام در زنجیره‌های جهانی تولید و نیروی کار فراوان تکیه داشت، اکنون با تغییرات جمعیتی و افزایش نااطمینانی در تجارت جهانی روبه‌روست. در چنین شرایطی، افزایش بهره‌وری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و فناوری می‌تواند یکی از ابزارهای دستیابی به آن باشد.
با این حال، تبدیل فناوری به رشد اقتصادی پایدار نیازمند زیرساخت، نیروی انسانی ماهر، سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری مؤثر است. از سوی دیگر، تعمیق همکاری اقتصادی میان کشورهای آسیایی می‌تواند به منطقه کمک کند بخشی از فشار ناشی از تغییر ساختار تجارت جهانی را مدیریت کند. بنابراین، به نظر می‌رسد موتور رشد آینده آسیا نه یک عامل واحد، بلکه ترکیبی از فناوری، سرمایه‌گذاری، اصلاحات ساختاری و همکاری منطقه‌ای باشد.
در نهایت، پیام IMF را می‌توان این‌گونه خلاصه کرد: آسیا هنوز ظرفیت بالایی برای رشد دارد، اما موتور این رشد در حال تغییر است. جنوب‌شرق آسیا یکی از مهم‌ترین عرصه‌های این تحول است، در حالی که اقتصادهایی مانند چین، هند، ژاپن و کره نیز هرکدام با نسخه متفاوتی از همین مسئله مواجه‌اند: چگونه می‌توان در شرایط تغییر جمعیت، تجارت و فناوری، رشد اقتصادی را حفظ و آن را به بهره‌وری بالاتر، اشتغال بهتر و فرصت‌های اقتصادی گسترده‌تر تبدیل کرد؟
منبع اصلی: صندوق بین‌المللی پول ( IMF )
تنظیم و تحلیل: ریسک۲۴
