تغییر در ساختار تأمین مالی آسیا
تأمین مالی گذار در اروپا با نگرانی‌هایی درباره نحوه تخصیص منابع به شرکت‌هایی که همچنان در حال توسعه پروژه‌های جدید سوخت‌های فسیلی هستند، مواجه شده است. Finance Watch در گزارش خود تأکید می‌کند که منابعی که با هدف حمایت از گذار اقتصادی جذب می‌شوند، نباید به شرکت‌هایی اختصاص یابند که هم‌زمان در حال توسعه پروژه‌های جدید نفت، گاز یا زغال‌سنگ هستند. از دید Finance Watch، یک محصول مالی با عنوان «گذار» باید بتواند به‌روشنی نشان دهد که سرمایه آن با یک مسیر معتبر برای کاهش انتشار و حرکت به سمت اقتصاد کم‌کربن همسو است.
یکی از مسائل مطرح‌شده، نبود معیارهای روشن برای تشخیص فعالیت‌هایی است که می‌توانند در چارچوب تأمین مالی گذار قرار گیرند. در صورت ابهام در این معیارها، سرمایه‌گذاران ممکن است نتوانند به‌روشنی تشخیص دهند که منابع یک محصول مالی تا چه اندازه به تغییر مسیر اقتصادی کمک می‌کند. Finance Watch این مسئله را در تجربه طبقه‌بندی محصولات مالی در چارچوب SFDR نیز برجسته می‌کند؛ به‌گونه‌ای که دسته‌بندی‌های ماده ۸ و ماده ۹ مقررات SFDR به‌تدریج در بازار به‌عنوان نشانه‌ای از پایداری محصولات مالی مورد استفاده قرار گرفتند، در حالی که معیارهای حداقلی روشنی برای تعیین میزان پایداری آن‌ها وجود نداشت. به همین دلیل، مقایسه محصولات و ارزیابی ادعاهای پایداری برای سرمایه‌گذاران دشوار شد.
در این میان، تفاوت میان خرید سهام در بازار ثانویه و تأمین مالی مستقیم نیز اهمیت دارد. خرید سهام در بازار ثانویه به‌طور مستقیم منابع جدیدی را در اختیار شرکت قرار نمی‌دهد و بیشتر به انتقال مالکیت میان سرمایه‌گذاران مربوط است. در مقابل، تأمین مالی مستقیم می‌تواند منابع جدیدی را برای فعالیت یا پروژه در اختیار شرکت قرار دهد. Finance Watch تأکید می‌کند که افزایش قیمت سهام می‌تواند به‌طور غیرمستقیم هزینه سرمایه شرکت را کاهش دهد یا تأمین مالی آینده آن را تسهیل کند، اما این آثار غیرمستقیم و نامطمئن را نباید با تأمین مالی مستقیم گذار یکسان دانست.
تحلیل کارشناسان اقتصادی
از منظر اقتصادی، یکی از نگرانی‌های اصلی، شکل‌گیری «قفل‌شدگی کربنی» در نتیجه تداوم سرمایه‌گذاری در فعالیت‌ها و زیرساخت‌های پرانتشار است؛ وضعیتی که می‌تواند وابستگی اقتصاد به سوخت‌های فسیلی را تثبیت کرده و تغییر مسیر به سمت اقتصاد کم‌کربن را دشوارتر کند. OECD در بررسی سازوکارهای جلوگیری از این وضعیت، بر اهمیت برنامه‌های معتبر گذار و اهداف بلندمدت کاهش انتشار برای ارزیابی مسیر شرکت‌ها تأکید می‌کند.
بنابراین، اعتبار منابع مالی گذار تنها به حجم سرمایه اختصاص‌یافته بستگی ندارد؛ بلکه کیفیت تخصیص آن نیز اهمیت دارد. گزارش OECD درباره هم‌راستایی تأمین مالی با اهداف اقلیمی، بر استفاده از شاخص‌هایی برای سنجش تأمین مالی گذار، از جمله سهم تأمین مالی اختصاص‌یافته به فعالیت‌های گذار و نسبت تأمین مالی کم‌کربن به تأمین مالی سوخت‌های فسیلی، تأکید دارد. بر این اساس، معیارهای روشن و قابل‌سنجش می‌توانند ارزیابی مسیر سرمایه و میزان انطباق آن با اهداف گذار را برای سرمایه‌گذاران شفاف‌تر کنند.
در نهایت، چارچوب‌های تأمین مالی گذار زمانی می‌توانند نقش مؤثرتری در تغییر ساختار اقتصادی داشته باشند که معیارهای مشخصی برای ارزیابی فعالیت‌ها و برنامه‌های گذار شرکت‌ها وجود داشته باشد. از این منظر، تقویت شفافیت در تعریف فعالیت‌های مورد حمایت، سنجش‌پذیر کردن مسیر کاهش انتشار و استفاده از شاخص‌های قابل‌مقایسه، می‌تواند به هدایت دقیق‌تر سرمایه و کاهش ریسک تداوم سرمایه‌گذاری‌های پرانتشار کمک کند.
منابع اصلی: Finance Watch ، OECD
تنظیم و تحلیل: ریسک۲۴ - محدثه فضل اله زاده
